Có một triệu chứng lâm sàng vô cùng kỳ lạ khiến các bác sĩ nha khoa tổng quát phải toát mồ hôi hột khi chẩn đoán: Bệnh nhân đau giật bắn người khi nhả khớp cắn ra (Rebound pain), chứ không phải lúc cắn vào. Răng bề ngoài trông hoàn toàn nguyên vẹn, phim X-quang không thấy lỗ sâu, nhưng người bệnh lại đau đến tuyệt vọng. Bí ẩn y khoa này đã được Thuyết Thủy động lực học Brännström (Brännström's Hydrodynamic Theory) giải mã hoàn toàn: Đó là dấu hiệu kinh điển của tình trạng răng bị nứt chưa tách rời.
Bên dưới lớp men răng là ngà răng chứa hàng triệu ống ngà (Dentinal tubules) chứa đầy dịch lỏng, kết nối trực tiếp với các nơ-ron thần kinh ở buồng tủy. Khi một chiếc răng bị nứt, hai nửa của thân răng trở thành hai khối vật lý bán độc lập. Khi bệnh nhân cắn xuống, lực nhai ép hai mảnh răng tách nhẹ ra, chất lỏng bên trong ống ngà bị hút vào khe nứt. Nhưng thời khắc tàn nhẫn nhất là khi bệnh nhân nhả hàm ra (giải phóng lực cắn). Hai mảnh răng đột ngột đàn hồi khép lại, tạo ra một "Hiệu ứng Bơm" (Pumping effect) cực mạnh, ép ngược khối chất lỏng dịch chuyển với tốc độ cao đập thẳng vào đuôi tế bào nguyên bào ngà. Lực ma sát thủy động lực này kích hoạt các sợi thần kinh A-delta, tạo ra những tia sét đau nhói thấu tận vỏ não.
Sự di chuyển của chất lỏng qua khe nứt không chỉ gây đau, mà nó còn tạo ra một hiện tượng mao dẫn (Capillary action), hút vi khuẩn kỵ khí từ nước bọt sâu vào bên trong lõi tủy. Tủy răng bị nhiễm trùng hoại tử sẽ tìm đường thoát mủ. Đáng sợ thay, mủ không xì ra theo lỗ chóp chân răng như thông thường, mà nó rò rỉ dọc theo chính đường nứt này, xé rách màng dây chằng nha chu và trào ra ngoài qua rãnh nướu. Y khoa gọi đây là Hội chứng Tổn thương Tủy - Nha chu kết hợp (Endo-Perio Lesion).
Một hố áp-xe nha chu sâu hoắm được hình thành ngay mặt ngoài của đường nứt, nung chảy xương ổ răng với tốc độ kinh hoàng. Để cứu vãn chiếc răng đang đứng trên bờ vực bị nhổ bỏ này, việc điều trị tủy đơn thuần là vô dụng vì mầm bệnh vẫn cư trú trong các túi nha chu sâu. Bệnh nhân bắt buộc phải được chỉ định Phẫu thuật nha chu lật vạt (Flap Surgery). Bác sĩ ngoại khoa sẽ bóc tách toàn bộ màng nướu, sử dụng sóng siêu âm nạo vét sạch sẽ các tổ chức hạt viêm tấy bám dọc theo đường nứt dưới xương, sau đó đặt màng sinh học và xương nhân tạo để tái tạo lại móng nha chu. Sự kết hợp giữa vi phẫu nội nha và ngoại khoa nha chu là lá chắn thủy động lực học duy nhất có khả năng đóng băng sự sụp đổ của một chiếc răng nứt.
Bên dưới lớp men răng là ngà răng chứa hàng triệu ống ngà (Dentinal tubules) chứa đầy dịch lỏng, kết nối trực tiếp với các nơ-ron thần kinh ở buồng tủy. Khi một chiếc răng bị nứt, hai nửa của thân răng trở thành hai khối vật lý bán độc lập. Khi bệnh nhân cắn xuống, lực nhai ép hai mảnh răng tách nhẹ ra, chất lỏng bên trong ống ngà bị hút vào khe nứt. Nhưng thời khắc tàn nhẫn nhất là khi bệnh nhân nhả hàm ra (giải phóng lực cắn). Hai mảnh răng đột ngột đàn hồi khép lại, tạo ra một "Hiệu ứng Bơm" (Pumping effect) cực mạnh, ép ngược khối chất lỏng dịch chuyển với tốc độ cao đập thẳng vào đuôi tế bào nguyên bào ngà. Lực ma sát thủy động lực này kích hoạt các sợi thần kinh A-delta, tạo ra những tia sét đau nhói thấu tận vỏ não.
Sự di chuyển của chất lỏng qua khe nứt không chỉ gây đau, mà nó còn tạo ra một hiện tượng mao dẫn (Capillary action), hút vi khuẩn kỵ khí từ nước bọt sâu vào bên trong lõi tủy. Tủy răng bị nhiễm trùng hoại tử sẽ tìm đường thoát mủ. Đáng sợ thay, mủ không xì ra theo lỗ chóp chân răng như thông thường, mà nó rò rỉ dọc theo chính đường nứt này, xé rách màng dây chằng nha chu và trào ra ngoài qua rãnh nướu. Y khoa gọi đây là Hội chứng Tổn thương Tủy - Nha chu kết hợp (Endo-Perio Lesion).
Một hố áp-xe nha chu sâu hoắm được hình thành ngay mặt ngoài của đường nứt, nung chảy xương ổ răng với tốc độ kinh hoàng. Để cứu vãn chiếc răng đang đứng trên bờ vực bị nhổ bỏ này, việc điều trị tủy đơn thuần là vô dụng vì mầm bệnh vẫn cư trú trong các túi nha chu sâu. Bệnh nhân bắt buộc phải được chỉ định Phẫu thuật nha chu lật vạt (Flap Surgery). Bác sĩ ngoại khoa sẽ bóc tách toàn bộ màng nướu, sử dụng sóng siêu âm nạo vét sạch sẽ các tổ chức hạt viêm tấy bám dọc theo đường nứt dưới xương, sau đó đặt màng sinh học và xương nhân tạo để tái tạo lại móng nha chu. Sự kết hợp giữa vi phẫu nội nha và ngoại khoa nha chu là lá chắn thủy động lực học duy nhất có khả năng đóng băng sự sụp đổ của một chiếc răng nứt.
