B- Định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo
I- Quan điểm chỉ đạo
1- Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, làsự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân. Đầu tư cho giáo dục là đầu tưphát triển, được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triểnkinh tế-xã hội.
2- Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đàotạo là đổi mới những vấn đề lớn, cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm, tư tưởng chỉđạo đến mục tiêu, nội dung, phương pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảmthực hiện; đổi mới từ sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước đến hoạtđộng quản trị của các cơ sở giáo dục-đào tạo và việc tham gia của gia đình,cộng đồng, xã hội và bản thân người học; đổi mới ở tất cả các bậc học, ngànhhọc.
Trong quá trình đổi mới, cần kế thừa, phát huynhững thành tựu, phát triển những nhân tố mới, tiếp thu có chọn lọc những kinhnghiệm của thế giới; kiên quyết chấn chỉnh những nhận thức, việc làm lệch lạc.Đổi mới phải bảo đảm tính hệ thống, tầm nhìn dài hạn, phù hợp với từng loại đốitượng và cấp học; các giải pháp phải đồng bộ, khả thi, có trọng tâm, trọngđiểm, lộ trình, bước đi phù hợp.
3- Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng caodân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Chuyển mạnh quá trình giáo dụctừ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chấtngười học. Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trườngkết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội.
4- Phát triển giáo dục và đào tạo phải gắn vớinhu cầu phát triển kinh tế-xã hội và bảo vệ Tổ quốc; với tiến bộ khoa học vàcông nghệ; phù hợp quy luật khách quan. Chuyển phát triển giáo dục và đào tạotừ chủ yếu theo số lượng sang chú trọng chất lượng và hiệu quả, đồng thời đápứng yêu cầu số lượng.
5- Đổi mới hệ thống giáo dục theo hướng mở, linhhoạt, liên thông giữa các bậc học, trình độ và giữa các phương thức giáo dục,đào tạo. Chuẩn hóa, hiện đại hóa giáo dục và đào tạo.
6- Chủ động phát huy mặt tích cực, hạn chế mặttiêu cực của cơ chế thị trường, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa trong pháttriển giáo dục và đào tạo. Phát triển hài hòa, hỗ trợ giữa giáo dục công lập vàngoài công lập, giữa các vùng, miền. Ưu tiên đầu tư phát triển giáo dục và đàotạo đối với các vùng đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, biên giới, hảiđảo, vùng sâu, vùng xa và các đối tượng chính sách. Thực hiện dân chủ hóa, xãhội hóa giáo dục và đào tạo.
7- Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế để pháttriển giáo dục và đào tạo, đồng thời giáo dục và đào tạo phải đáp ứng yêu cầuhội nhập quốc tế để phát triển đất nước.
II- Mục tiêu
1- Mục tiêu tổng quát
Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng,hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảovệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân. Giáo dục con người Việt Nam pháttriển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cánhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả.
Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp,dạy tốt, học tốt, quản lý tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý, gắnvới xây dựng xã hội học tập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩnhóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống giáodục và đào tạo; giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân tộc. Phấnđấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực.
2- Mục tiêu cụ thể
- Đối với giáo dục mầm non, giúp trẻ phát triểnthể chất, tình cảm, hiểu biết, thẩm mỹ, hình thành các yếu tố đầu tiên của nhâncách, chuẩn bị tốt cho trẻ bước vào lớp 1. Hoàn thành phổ cập giáo dục mầm noncho trẻ 5 tuổi vào năm 2015, nâng cao chất lượng phổ cập trong những năm tiếptheo và miễn học phí trước năm 2020. Từng bước chuẩn hóa hệ thống các trườngmầm non. Phát triển giáo dục mầm non dưới 5 tuổi có chất lượng phù hợp với điềukiện của từng địa phương và cơ sở giáo dục.
- Đối với giáo dục phổ thông, tập trung pháttriển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện vàbồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượnggiáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lốisống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vàothực tiễn. Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời.Hoàn thành việc xây dựng chương trình giáo dục phổ thông giai đoạn sau năm2015. Bảo đảm cho học sinh có trình độ trung học cơ sở (hết lớp 9) có tri thứcphổ thông nền tảng, đáp ứng yêu cầu phân luồng mạnh sau trung học cơ sở; trunghọc phổ thông phải tiếp cận nghề nghiệp và chuẩn bị cho giai đoạn học sau phổthông có chất lượng. Nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục, thực hiện giáo dụcbắt buộc 9 năm từ sau năm 2020.
Phấn đấu đến năm 2020, có 80% thanh niên trongđộ tuổi đạt trình độ giáo dục trung học phổ thông và tương đương.
- Đối với giáo dục nghề nghiệp, tập trung đàotạo nhân lực có kiến thức, kỹ năng và trách nhiệm nghề nghiệp. Hình thành hệthống giáo dục nghề nghiệp với nhiều phương thức và trình độ đào tạo kỹ năngnghề nghiệp theo hướng ứng dụng, thực hành, bảo đảm đáp ứng nhu cầu nhân lực kỹthuật công nghệ của thị trường lao động trong nước và quốc tế.
- Đối với giáo dục đại học, tập trung đào tạonhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài, phát triển phẩm chất và năng lực tựhọc, tự làm giàu tri thức, sáng tạo của người học. Hoàn thiện mạng lưới các cơsở giáo dục đại học, cơ cấu ngành nghề và trình độ đào tạo phù hợp với quyhoạch phát triển nhân lực quốc gia; trong đó, có một số trường và ngành đào tạongang tầm khu vực và quốc tế. Đa dạng hóa các cơ sở đào tạo phù hợp với nhu cầuphát triển công nghệ và các lĩnh vực, ngành nghề; yêu cầu xây dựng, bảo vệ Tổquốc và hội nhập quốc tế.
- Đối với giáo dục thường xuyên, bảo đảm cơ hộicho mọi người, nhất là ở vùng nông thôn, vùng khó khăn, các đối tượng chínhsách được học tập nâng cao kiến thức, trình độ, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ vàchất lượng cuộc sống; tạo điều kiện thuận lợi để người lao động chuyển đổinghề; bảo đảm xóa mù chữ bền vững. Hoàn thiện mạng lưới cơ sở giáo dục thườngxuyên và các hình thức học tập, thực hành phong phú, linh hoạt, coi trọng tự họcvà giáo dục từ xa.
- Đối với việc dạy tiếng Việt và truyền bá vănhóa dân tộc cho người Việt Nam ở nước ngoài, có chương trình hỗ trợ tích cựcviệc giảng dạy tiếng Việt và truyền bá văn hóa dân tộc cho cộng đồng người ViệtNam ở nước ngoài, góp phần phát huy sức mạnh của văn hóa Việt Nam, gắn bó vớiquê hương, đồng thời xây dựng tình đoàn kết, hữu nghị với nhân dân các nước.
III- Nhiệm vụ, giải pháp
1- Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lýcủa Nhà nước đối với đổi mới giáo dục và đào tạo
Quán triệt sâu sắc và cụ thể hóa các quan điểm,mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục và đàotạo trong hệ thống chính trị, ngành giáo dục và đào tạo và toàn xã hội, tạo sựđồng thuận cao coi giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu. Nâng cao nhậnthức về vai trò quyết định chất lượng giáo dục và đào tạo của đội ngũ nhà giáovà cán bộ quản lý giáo dục; người học là chủ thể trung tâm của quá trình giáodục; gia đình có trách nhiệm phối hợp với nhà trường và xã hội trong việc giáodục nhân cách, lối sống cho con em mình.
Đổi mới công tác thông tin và truyền thông đểthống nhất về nhận thức, tạo sự đồng thuận và huy động sự tham gia đánh giá,giám sát và phản biện của toàn xã hội đối với công cuộc đổi mới, phát triểngiáo dục.
Coi trọng công tác phát triển đảng, công tácchính trị, tư tưởng trong các trường học, trước hết là trong đội ngũ giáo viên.Bảo đảm các trường học có chi bộ; các trường đại học có đảng bộ. Cấp ủy trongcác cơ sở giáo dục-đào tạo phải thực sự đi đầu đổi mới, gương mẫu thực hiện vàchịu trách nhiệm trước Đảng, trước nhân dân về việc tổ chức thực hiện thắng lợicác mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục, đào tạo. Lãnh đạo nhà trường phát huy dân chủ,dựa vào đội ngũ giáo viên, viên chức và học sinh, phát huy vai trò của các tổchức đoàn thể và nhân dân địa phương để xây dựng nhà trường.
Các bộ, ngành, địa phương xây dựng quy hoạch dàihạn phát triển nguồn nhân lực, dự báo nhu cầu về số lượng, chất lượng nhân lực,cơ cấu ngành nghề, trình độ. Trên cơ sở đó, đặt hàng và phối hợp với các cơ sởgiáo dục, đào tạo tổ chức thực hiện.
Phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chínhtrị, giải quyết dứt điểm các hiện tượng tiêu cực kéo dài, gây bức xúc tronglĩnh vực giáo dục và đào tạo.
2- Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếutố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, nănglực của người học
Trên cơ sở mục tiêu đổi mới giáo dục và đào tạo,cần xác định rõ và công khai mục tiêu, chuẩn đầu ra của từng bậc học, môn học,chương trình, ngành và chuyên ngành đào tạo. Coi đó là cam kết bảo đảm chấtlượng của cả hệ thống và từng cơ sở giáo dục và đào tạo; là căn cứ giám sát,đánh giá chất lượng giáo dục, đào tạo.
Đổi mới chương trình nhằm phát triển năng lực vàphẩm chất người học, hài hòa đức, trí, thể, mỹ; dạy người, dạy chữ và dạy nghề.Đổi mới nội dung giáo dục theo hướng tinh giản, hiện đại, thiết thực, phù hợpvới lứa tuổi, trình độ và ngành nghề; tăng thực hành, vận dụng kiến thức vàothực tiễn. Chú trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống, tri thức pháp luậtvà ý thức công dân. Tập trung vào những giá trị cơ bản của văn hóa, truyềnthống và đạo lý dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại, giá trị cốt lõi và nhânvăn của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Tăng cường giáo dục thểchất, kiến thức quốc phòng, an ninh và hướng nghiệp. Dạy ngoại ngữ và tin họctheo hướng chuẩn hóa, thiết thực, bảo đảm năng lực sử dụng của người học. Quant
